De Marzee Eindexamententoonstelling 2025

Deze examententoonstelling draait om het thema identiteit. Hierbij zijn er zeer verschillende perspectieven in het geding. Het gaat nu eens over nationale identiteit, genderidentiteit of om herinneringen en sporen van personen of omgevingen die mede uitmaken wat iemand of iets is of wordt. Ook smaakvoorkeuren spelen hierbij een grote rol voor de ontwerpers die ofwel een bachelor- of masterniveau hebben behaald. Ook duikt de gedachte van identiteitsloosheid op in het overkoepelende thema.  Herinneringen en plaatsen spelen een grote rol voor de meesten. Velen zoeken naar de intensivering van een gevoel of van een eerdere ervaring. Herinneringen zijn immers sporen van iets dat voorbij is en ze worden door veel ontwerpers met melancholie en heimwee geassocieerd. Ook het overleven op zich wordt als pijnlijk ervaren. We zien ook veel sieraden waarbij de fascinatie voor een formeel of materieel aspect van sieraden naar voren komt. We treffen klemtechnieken, klassieke smeedtechnieken, verkorrelingsprocessen, borduurtechnieken en textiele werkvormen aan evenals verfijnde materiaalverbindingen, prachtige stofuitdrukking, onorthodoxe materiaalkeuzes en het gebruik van restmaterialen die worden opgewaardeerd en opgeladen met betekenis. Al deze ontwerpbenaderingen voegen waarde en betekenis toe. De vormen en materialen lopen van een grove toepassing tot uiterste verfijning en de ambachtelijke kwaliteit is in het merendeel van de getoonde werken is goed. Ook en misschien wel vooral, ontlenen de meeste  ontwerpers hun eigen handschrift en ontwerpersidentiteit aan een experimentele ambachtelijkheid. De vele materiaalcombinaties en -onderzoeken zijn tegelijkertijd een metafoor voor de multiculturele identiteit in onze globale samenleving.

Dat dit laatste een belangrijk thema is, zien we in het werk van Lily Barglowska en van Puneh Putcharakamol Suwanmakit. De laatste presenteert een spectaculair halssieraad in zilver om de herinnering aan haar grootouders levend te houden. Veel sieraden zijn gemaakt in pogingen om herinneringen vast te houden, wat maar deels lukt. Herinneringen vervagen en veranderen nu eenmaal in de loop van de tijd. Ondanks dat sieraden objecten zijn die duurzaamheid en blijvende waarde suggereren, richt deze generatie ontwerpers zich sterk op onze vluchtige gevoelens en emoties. Gevoelens maken alles vloeibaar en dat zien we goed in de ‘Parfiltremoi’- serie van Jinrok Dan. Voor deze generatie is genderidentiteit erg belangrijk en daarvan vinden we een paar indrukwekkende voorbeelden. Het eigen lichaam is per slot van rekening echt iets dat onvervreemdbaar van jou is. Dua Fatima Baig maakt monumentale en archaïsch aandoende sieraden. Haar sieraden drukken sterke emotie en betekenis uit net als het werk van Chidimma Omeke. Dit werk brengt je terug naar een symbolische beeldtaal die we aantreffen in de Nigeriaanse cultuur. Het onaffe karakter van materiele gelaagdheid doet denken aan de steentijd en de eeuwige natuurcyclus die zo belangrijk is voor de mensheid.                                                                                                          De sociaal en politiek geëngageerde collecties van Nioosha Vaezzadeh Angosh-Turzas, Susie Heuberger en Tsai Yi Chen maken eveneens indruk. Susie Heuberger voert het vrouwenlichaam op als het strijdtoneel van verschillende belangen. Een vrouw bezit zichzelf niet in een samenleving die een onderstroom van vrouwenhaat kent. Haar aanklacht maakt indruk en niet in het minst door haar materiaal-, vorm- en techniekkeuze. Chen maakt de subtiele pressie op vrouwen in het traditionele bruidsgeschenk, aanschouwelijk.

Het identiteitsthema is werkelijk onuitputtelijk en kan met traditie, vernieuwing, geschiedenis, kolonialisme en psychologische geestesgesteldheden verbonden worden.                                                                          Wat de dingen zijn, is ook een heel belangrijk onderwerp in de ervaring van de natuur. Wandelingen in het natuurlandschap brengen over het algemeen geestelijk evenwicht tot stand en een grote verwondering over de natuurlijke veelvormigheid tot op het kleinste niveau. De natuur is ook oncontroleerbaar in haar scheppende kracht en ieder blaadje van een boom heeft een andere vorm ondanks de inbedding in een soortgelijkheid. Deze filosofisch-poëtische benadering zien we terug in het werk van Chun Chang die zijn fraaie en verfijnde werk bovendien een morele betekenis meegeeft.

Heel iets anders is het gegeven dat kolonialisme en het denken in klassen, tweederangs burgers creëert en de ringen van Poras Dhakan drukken zijn opgekropte woede hierover uit in hun veelzeggende titels en vormen. Hier gaat het niet over de schoonheid van sieraden, maar over hun persoonlijke lading. Een heel ander idee van identiteit focust op de vraag naar wat een mens is en  betreft de oude twijfel of we de geest of de materie beschouwen als het primaat van de menselijke creativiteit. Is het ons denken of ons intuïtieve handelen dat cultuur schept? Hannah Offerman en Guja Youssefei worden als ontwerpers geïnspireerd door harnassen en maskers die een persoon omhullen en beschermen. Met wat voor iemand je te maken hebt, is niet altijd afleesbaar aan diens uiterlijk. Wij verbergen veel voor elkaar.                                                                                                                      De zoutvaatjes van Leo Wagner vormen een vrolijke noot in deze tentoonstelling. Zij tonen typische en schattige kleine details tussen meerdere huisjes en maken zo het verschil. Het gaat iedere ontwerper en kunstenaar erom het verschil te maken. Ook autobiografische elementen inspireren tot een zintuiglijke benadering van het sieraad. Stress, angst en pijn kunnen de ontplooiing van een identiteit verhinderen. In onze tijd kunnen sociale media een verwoestend effect hebben op de levenslust van jongeren. Dit wordt duidelijk in het werk van Sarah May.

Ook het probleem van de vrije wil verschijnt op het toneel. Ons onderbewustzijn is oncontroleerbaar en wortelt in een collectief verleden. Het ontbreekt ons aan een vrije keus over waar en bij wie we geboren worden.  Catharina Mohr en Martin Kuess bieden allebei een venster op dat onderbewuste. Mohr brengt de homeostase in beeld met haar vrolijke vilten kettingen.

De vraag naar wie je bent, nodigt ook uit om na te denken over de ander. Dit is thema voor Anna Huebner, Jeon Min Chang en voor Nadine Anklam. De laatste maakt sieraden die verwijzen naar ons vermogen tot empathie. Nadine is een paardenmeisje en iedereen weet hoe diep die liefde gaat. Een liefde die besloten ligt in de manier waarop mens en dier elkaar aankijken. Een tegenovergestelde ontwerpbenadering die aan de liefde voorbijgaat, komt uit bij de willekeurigheid van vormen en handelingen als er geen doelgerichtheid te vinden is in het leven. Alexey Aghabeygi kwelt zichzelf met het arbitraire van zijn keuzes. Weer een andere benadering van het toeval in het leven, vinden we in de monumentale broches van Yeoreum Lee. Het zijn overtuigende blauwdrukken van architectonische lichamen. Ze zijn analoog aan ons DNA als de 2dimensionale plattegrond of code voor ons driedimensionale lichaam.                                                                                                                                Wij hebben net als een cel, een binnen- en een buitenkant. Daar gaan de siraden van Yoojun Na over die een prachtige sculpturale wereld belichamen. De interactie tussen de lineaire frames en de daarin zwevende volumes suggereren groei en beweging. Dat mensen zachte, elastische eenheden zijn die zich vormen naar hun culturele matrix zien we in de fraai gemaakte en grote broches van Won- Sang Yu. De overgang van plat naar ruimtelijk is een techniek die we bij meerdere ontwerpers zien. Uit de broches van Jeong Min Han kijkt een oog je aan vanuit een gebroken eierschaal. Het geboortemoment is het begin van een nieuwe, levende identiteit.

Ook taal is een identiteitsbepalend verschijnsel en dat is zeer fraai vormgegeven in het groen-witte  boek van jade dat een patroon van witte parels draagt op de openliggende pagina’s. De Shanzai Theory van Jiani Gu is een autonoom object dat de diepe betekenis van taal als 2D-code voor de ruimtelijke werkelijkheid overbrengt. Het potlood dat ervoor ligt, maakt duidelijk dat deze code nooit af zal zijn.

Ook de ringen en het grote collier van Jinjin Zhang zijn intelligent ogende ontwerpen die in al hun eenvoud en schoonheid overtuigen en ook ontroeren, omdat ze de mens als een wezen neerzetten dat van illusies leeft. Dat contrasteert weer sterk met de ringen van Anastasia Riabokon die ‘extravagant’ en ‘kostbaar’ schreeuwen. Zij zoekt de echtheid van waardevolle materialen en accentueert het vertoon dat een sieraad eigen is. Ook Alex Kinsley Vey wil echte werkelijkheid overbrengen door roken, drinken, gokken en drugsgebruik af te beelden als een overlevingsstrategie. Vey gelooft niet in identiteitsverlies maar alleen in genot.  Marleen Wysocki maakt 3 verschillende identiteiten tastbaar in haar schaalvormige, koperen halskettingen die van buiten fraai bekrast zijn en van binnen een vloeiend kleurverloop onthullen. Iedere ketting heeft twee schaalvormen die nieuwsgierig maken naar hun klank. De halsketting van Carla Martín is opgebouwd uit kleine tinkelbuisjes van mat en transparant glas, die vastgezet zijn ineen stroom van krullerig draad. Het zijn  zachte kleine golfjes die bescheiden kabbelen.

In dit hele palet aan benaderingen, valt de nuchtere  en aardse benadering op die we bij de Nederlandse deelnemers aantreffen. Zij vermijden alle drie een verkenning van diepere wateren. Dat streeft Jung Ki Min heel nadrukkelijk wel na in zijn kettingen die hij een meditatieve functie toeschrijft. Het zijn medaillonvormen die met behulp van A.I. een gelaagde beeldtaal hebben gekregen. Hij ziet ze als vibrerende portalen die naar een andere dimensie leiden. Ja, wat zijn het eigenlijk? Mensgemaakte of computer-gegenereerde objecten?                                                                             Ook de vraag naar God komt aan de orde in het identiteitsthema. Lijken wij op onze Maker? De sieraden van Avalon Parker communiceren spirituele en erotische aspecten aan religie. Deze ambiguïteit deelt zij met Chenyang Han die juwelenkistjes van leer presenteert. Het lijken doodskistjes die iets levends lijken te bevatten.

Deze sieradententoonstelling biedt een verrassende diversiteit aan ontwerpuitgangspunten en aan individuele perspectieven op de werkelijkheid. Wat de identiteitsvraag duidelijk maakt is, dat niets vanzelfsprekend is en dat grenzen over het algemeen poreus zijn. Daarom kunnen we concluderen dat er niets onnatuurlijks , net als dat het onnatuurlijke niet bestaat in het domein van de verbeelding.

Margriet Hovens